Üç seviyede proxy yapılandırması: sistem, tarayıcı, uygulama — adım adım kılavuz
Makale içeriği
- Giriş: üç seviyeli proxy yapılandırmasını neden anlamalısınız
- Ön hazırlık: yapılandırmadan önce neye ihtiyacınız olacak
- Temel kavramlar: üç seviye ve öncelikleri
- Adım 1: herhangi bir yapılandırmadan önce proxy'yi test edin
- Adım 2: sistem seviyesinde proxy yapılandırın
- Adım 3: tarayıcı seviyesinde proxy yapılandırın
- Adım 4: uygulama seviyesinde proxy yapılandırın
- Adım 5: öncelikleri pratikte test edin
- Adım 6: kontrolü geri alın ve geri dönüşü yapılandırın
- Sonucu doğrulama: başarılı yapılandırma kontrol listesi
- Tipik hatalar ve çözümleri
- Ek olanaklar ve ileri düzey ayarlar
- Sss: üç seviyede proxy yapılandırmasıyla ilgili sık sorulan sorular
- Sonuç
Giriş: üç seviyeli proxy yapılandırmasını neden anlamalısınız
Şu durumu hayal edin. Windows ayarlarına proxy'yi girdiniz, tarayıcıyı açtınız, IP adresi kontrol sitesine girdiniz ve normal adresinizi gördünüz. Ya da tam tersi: sistemdeki proxy'yi çoktan kapattınız ama mesajlaşma uygulaması hâlâ eski sunucu üzerinden gidip bağlantı hatası veriyor. Tanıdık geldi mi? Nedeni neredeyse her zaman aynı: bilgisayarda proxy tek bir yerde değil, üç farklı seviyede yapılandırılır ve bu seviyeler kendi kurallarına göre çalışır.
Bu kılavuzda her şeyi rafa kaldıracağız. Sistem, tarayıcı ve uygulama seviyesinde proxy yapılandırmasının ne olduğunu, hangisinin daha baskın olduğunu ve bir uygulamanın işletim sistemi parametrelerine yazdıklarınızı neden tamamen yok sayabileceğini öğreneceksiniz. PAC dosyaları ve WPAD protokolü üzerinden otomatik yapılandırmaya bilinçli olarak girmeyeceğiz: bu ayrı ve geniş bir konu, burada bizi manuel ayarlar ve öncelikleri ilgilendiriyor.
Sonuçta ne elde edeceksiniz. Tüm adımları tamamladıktan sonra tam da size uygun seviyede çalışan bir proxy'niz olacak. Bilinçli olarak seçebileceksiniz: tüm bilgisayarı mı, sadece bir tarayıcıyı mı yoksa belirli bir programı mı proxy üzerinden geçireceksiniz. Ve en önemlisi, trafiğin neden beklediğiniz yere değil başka yere gittiğini hızlıca teşhis etmeyi öğreneceksiniz.
Bu kılavuz kimler için. Zaten bir proxy sunucusuna erişim satın almış veya edinmiş ve onu doğru şekilde bağlamak isteyenler için. Birden fazla hesapla çalışan veya bir hizmetin başka bir bölgeden nasıl göründüğünü test eden pazarlamacılar, SMM uzmanları, test uzmanları ve geliştiriciler için. Bir çalışanda kurumsal proxy'nin neden çalışmadığını anlaması gereken küçük işletme sistem yöneticileri için. Zorluk seviyesi orta: temel adımlar yeni başlayanlara uygun, ortam değişkenleri ve önceliklerle ilgili bölümler ise ileri düzey kullanıcılara faydalı olacak.
Önceden bilmeniz gerekenler. İşletim sistemi ayarlarını açmak, program kurmak ve metin kopyalamak yeterli. Wi-Fi parametrelerini en az bir kez değiştirdiyseniz veya bir tarayıcı kurduysanız, üstesinden gelirsiniz.
Ne kadar zaman gerekir. Tam geçiş 40 ila 60 dakika sürer. Yalnızca bir seviyeye ihtiyacınız varsa, örneğin tarayıcı seviyesine, 15 dakikada halledersiniz. Yine de önceliklerle ilgili bölümü baştan sona okumanızı öneririm, bu gelecekte sorun ararken saatler kazandırır.
Ön hazırlık: yapılandırmadan önce neye ihtiyacınız olacak
Herhangi bir şeyi değiştirmeden önce gerekli her şeyi toplayalım. İyi bir hazırlık beş dakika sürer ve tipik hataların yarısından kurtarır.
Proxy sunucunuzun verileri
Her proxy'nin dört temel parametresi vardır. Bunları proxy sağlayıcınızın kullanıcı panelinde veya erişim bilgilerinin bulunduğu e-postada bulun ve bir metin dosyasına kaydedin:
- Sunucu adresi (host). Ya 185.10.20.30 gibi bir IP adresi ya da proxy.example.net gibi bir alan adı.
- Port. 1 ile 65535 arasında bir sayı, örneğin 8080, 3128 veya 1080. Çoğu zaman bir sunucunun HTTP ve SOCKS5 için ayrı portları olur.
- Protokol türü. HTTP, HTTPS veya SOCKS5. Verileri hangi alana gireceğiniz buna bağlıdır.
- Kullanıcı adı ve parola, eğer proxy kimlik doğrulaması gerektiriyorsa. Bazı sağlayıcılar parola yerine IP adresinizi eşler, o zaman kullanıcı adı ve parola gerekmez.
İpucu: Hemen portun tam da kullanmayı planladığınız protokole ait olduğunu doğrulayın. Yeni başlayanların en sık yaptığı hata: SOCKS5 portunu HTTP proxy alanına girmek. Bağlantı kurulmaz ve hata mesajı anlaşılmaz olur.
Araçlar ve programlar
- Windows 10 veya 11, macOS 13 ve üzeri ya da grafik arayüzlü Linux yüklü bir bilgisayar. Mobil kısım için Android 12+ veya iOS 16+ bir telefon gerekir.
- İki tarayıcı: biri Chromium tabanlı (Chrome, Edge, Yandex Tarayıcı) ve Firefox. Proxy ile farklı şekilde çalışırlar ve bu farkı açıklık için kullanacağız.
- IP adresi kontrolü için herhangi bir site. Bu tür çok hizmet var, arama motoruna "IP adresim" gibi bir sorgu yazın ve ülke ile sağlayıcıyı da gösteren birini seçin.
- Terminal veya komut satırı. Windows'ta bu PowerShell, macOS ve Linux'ta Terminal uygulamasıdır.
- İsteğe bağlı: ayarlarında proxy desteği olan bir mesajlaşma uygulaması, örneğin Telegram Desktop, uygulama seviyesini pratikte görmek için.
Mevcut ayarların yedeği
Proxy değişiklikleri geri alınabilir, ancak başlangıç durumunu kayda geçirmek yine de iyi olur. Özellikle ağın yönetici tarafından zaten yapılandırıldığı bir kurumsal bilgisayarda çalışıyorsanız.
- Mevcut sistem proxy ayarlarını açın (nasıl açılacağını Adım 2'de göreceğiz) ve anahtarların durumu dahil tüm değerleri yazın veya telefonunuzla fotoğraflayın.
- Firefox'ta zaten bir proxy yapılandırılmışsa, bağlantı ayarlarını açın ve değerleri aynı şekilde kaydedin.
- Windows'ta ayrıca PowerShell'de
netsh winhttp show proxykomutunu çalıştırın ve çıktıyı saklayın. Bu, sistem servisleri için olan ayarlardır, çoğu kişi bunları unutur. - Not dosyanızı bir ay sonra bulabileceğiniz bir yere kaydedin.
Dikkat: İş amaçlı bir dizüstü bilgisayar kullanıyorsanız, yöneticinize ağ parametrelerini değiştirip değiştiremeyeceğinizi sorun. Bazı şirketlerde proxy ayarları grup ilkeleriyle yönetilir ve değişiklikleriniz otomatik olarak geri alınır ya da iç kaynaklara erişiminizi bloke eder.
Temel kavramlar: üç seviye ve öncelikleri
Şimdi tüm konuyu anlamak için en önemli kısım. Gelin proxy yapılandırma seviyelerinin ne olduğunu ve nasıl etkileşime girdiklerini anlayalım. Bu bölüm olmadan sonraki tüm adımlar mekanik bir düğme tıklamasına dönüşür.
Basit kelimelerle proxy nedir
Proxy sunucusu, programınız ile web sitesi arasında bir aracıdır. Program isteği doğrudan siteye değil, proxy'ye gönderir; proxy de siteye kendisi başvurur ve size yanıtı geri getirir. Sonuç olarak site, sizin değil proxy'nin IP adresini görür. Bu, birden fazla hesapla çalışmak, hizmetlerin bölgesel sürümlerini test etmek, yükü dağıtarak herkese açık verileri kazımak ve ayrıca kurumsal ağlarda trafiği denetlemek ve önbelleğe almak için kullanılır.
Birkaç proxy türü vardır. HTTP proxy yalnızca web trafiğini anlar. HTTPS proxy tünelleme mekanizması aracılığıyla şifreli bağlantıları geçirebilir. SOCKS5 — e-posta, oyunlar ve mesajlaşma uygulamaları dahil her türlü trafiği ileten evrensel bir protokoldür. Bu yüzden birçok programın ayarlarında her tür için ayrı alanlar görürsünüz.
Seviye 1: sistem proxy'si
Bu, işletim sisteminin ayarlarıdır. Windows'ta İnternet seçeneklerinde, macOS'ta her ağ bağlantısının özelliklerinde, Linux'ta ortam değişkenlerinde ve masaüstü ayarlarında saklanır. Fikir basittir: sistem tüm programlara "işte proxy adresi, bunun üzerinden gidin" der. Ama buradaki anahtar kelime der. Sistem programları proxy kullanmaya zorlamaz, yalnızca onlara bilgi sağlar. Program bu bilgiyi okuyup okumamaya kendisi karar verir.
Seviye 2: tarayıcı proxy'si
Tarayıcı da bir uygulamadır ama özel bir uygulama: kullanıcı trafiğinin büyük kısmı onun üzerinden geçtiği için ayrı bir seviyeye ayrılmıştır. Burada temel bir ayrım var. Chromium tabanlı tarayıcılar (Chrome, Edge, Opera, Yandex Tarayıcı) varsayılan olarak kendi proxy ayarlarına sahip değildir ve tamamen sistem ayarlarına güvenirler. Chrome'daki "Bilgisayarın proxy ayarlarını aç" düğmesi sizi doğrudan Windows veya macOS parametrelerine yönlendirir. Firefox ise tamamen bağımsız bir mekanizmaya sahiptir ve sistem başka bir proxy kullanırken ya da hiç kullanmazken kendi proxy'sini kullanabilir. Ayrıca herhangi bir tarayıcıya yüklenebilecek bir proxy yönetim uzantısı, tarayıcı seviyesindeki ayarları yakalayarak sisteminkileri geçersiz kılar.
Seviye 3: uygulama proxy'si
Birçok programın kendi bağlantı ayarları bölümü vardır: mesajlaşma uygulamaları, torrent istemcileri, geliştirme ortamları, paket yöneticileri, komut satırı araçları. Bir uygulamada proxy açıkça yazılıysa, sistemden ve tarayıcıdan bağımsız olarak tam da onu kullanır. Uygulamada açıkça "proxy yok" seçiliyse, sistem proxy'ye ayarlanmış olsa bile doğrudan gider. Ve yalnızca uygulamada "sistem ayarlarını kullan" seçiliyse ya da hiç ayar yoksa, belki seviye 1'e başvurur.
Öncelik kuralı: kim kimi geçersiz kılar
Ana ilkeyi unutmayın: ayar uygulamanın kendisine ne kadar yakınsa o kadar önceliklidir. Şöyle görünür:
- Uygulama içindeki ayar her şeyi geçersiz kılar.
- Tarayıcı uzantısı, tarayıcının dahili ayarlarını ve sisteminkileri geçersiz kılar.
- Tarayıcının dahili ayarları (Firefox'ta) sisteminkileri geçersiz kılar.
- Sistem ayarları yalnızca onları okumayı kabul eden programlar için çalışır.
Bir uygulama sistem proxy'sini neden yok sayabilir? Birkaç neden var. Birincisi, program sistem parametrelerini okumayı bilmeyen kendi ağ kütüphanesini kullanıyor olabilir. Go, Python veya Java ile yazılmış birçok araç böyle davranır: ortam değişkenleri veya açık bayraklar beklerler. İkincisi, Windows'ta iki bağımsız sistem ayarı kümesi vardır: kullanıcı programları için WinINET ve servisler için WinHTTP; bunlar otomatik olarak senkronize olmaz. Üçüncüsü, bazı uygulamalar hız veya güvenlik adına proxy'yi kasıtlı olarak yok sayar, örneğin oyun istemcileri veya güncelleme programları. Son olarak, başka bir kullanıcı adına veya bir konteynerde çalışan uygulamalar tamamen farklı bir ortam ve farklı ayarlar görür.
Madalyonun bir de diğer yüzü var. Windows ve macOS'ta sistem proxy'si varsayılan olarak HTTP ve HTTPS için bir ayar sayılır. Uygulama başka bir protokol kullanıyorsa, diyelim sunucuya doğrudan bir TCP bağlantısı, çok istese bile bunu HTTP proxy üzerinden geçiremez. Onun SOCKS5'e ve kodda açık desteğe ihtiyacı vardır.
Otomatik yapılandırmadan farkı
Belki PAC dosyaları ve WPAD'ı duymuşsunuzdur. Bunlar, tarayıcının kurallar içeren bir betiği kendisinin indirdiği ve hangi isteğin nereye gideceğine karar verdiği yöntemlerdir. Bu kılavuzda bunlara bilinçli olarak dokunmuyoruz. Burada söz konusu olan belirli bir proxy'nin manuel olarak belirtilmesi ve birkaç manuel ayar olduğunda hangisinin kazanacağıdır. Öncelikleri anlamak otomatik yapılandırmayla çalışırken de işinize yarar, çünkü PAC betiği de aynı kurala tabidir: açıkça proxy yazılmış bir uygulama onu da yok sayar.
Adım 1: Herhangi bir yapılandırmadan önce proxy'yi test edin
Bu aşamanın amacı: proxy sunucusunun çalıştığından ve erişim verilerinin doğru olduğundan emin olmak. Aksi halde sorunu sistem ayarlarında ararsınız, oysa suçlu çalışmayan sunucudur.
Komut satırı üzerinden test
- Terminali açın. Windows'ta Win ve X tuşlarına basın, "Terminal" veya "Windows PowerShell" seçin. macOS'ta Command ve boşluk tuşuna basın, "Terminal" yazın ve Enter'a basın. Linux'ta genellikle Ctrl, Alt ve T kombinasyonu işe yarar.
- Önce proxy'siz mevcut IP'nizi öğrenin.
curl https://api.ipify.orgkomutunu yazın ve Enter'a basın. curl, Windows 10 sürüm 1803 ve üzeri, macOS ve çoğu Linux dağıtımında önceden yüklüdür. Mevcut adresinizi içeren bir satır göreceksiniz, örneğin 91.200.10.5. Bunu kaydedin, bu sizin referans değerinizdir. - Şimdi HTTP proxy'yi test edin. Verilerinizi yerleştirerek şu komutu yazın:
curl -x http://kullanıcı:parola@adres:port https://api.ipify.org. Örneğin:curl -x http://user123:Pa55word@185.10.20.30:8080 https://api.ipify.org. - Proxy kimlik doğrulamasızsa, kullanıcı adı, parola ve at işaretini içeren kısmı çıkarın:
curl -x http://185.10.20.30:8080 https://api.ipify.org. - SOCKS5 için http'yi socks5h ile değiştirin:
curl -x socks5h://user123:Pa55word@185.10.20.30:1080 https://api.ipify.org. Sondaki h harfi, alan adlarını bilgisayarınızın değil proxy'nin çözeceği anlamına gelir. Bu doğru çalışma için önemlidir. - Enter'a basın ve yanıtı bekleyin. Genellikle bir ila üç saniye sürer.
İpucu: Parolada @, : veya # gibi özel karakterler varsa komut bozulur. Bunları yüzde kodlamasıyla değiştirin: @ yerine %40, : yerine %3A, # yerine %23. Ya da sağlayıcınızdan harf ve rakamlardan oluşan bir parola istemenizi isteyin.
Doğrulama: -x anahtarlı komuta verilen yanıtta referans adresten farklı bir IP adresi görmelisiniz. Bu, proxy sunucusunun adresidir. Adres referansla aynıysa proxy uygulanmadı. "407 Proxy Authentication Required" gibi bir hata göründüyse kullanıcı adı veya parola yanlış. "Connection refused" veya "Failed to connect" göründüyse adres, port yanlış ya da sunucu erişilemez durumda.
Bu adımda olası sorunlar
- curl komutu bulunamadı. Eski Windows sürümlerinde yoktur. winget paket yöneticisiyle
winget install curl.curlkomutuyla yükleyin ya da testi atlayıp Adım 2'ye geçin ve çalışmayı tarayıcı üzerinden doğrulayın. - Yanıt çok uzun sürede geliyor, sonra zaman aşımı hatası. Port kapalı veya güvenlik duvarı tarafından engellenmiş. HTTP ve SOCKS5 portlarını karıştırıp karıştırmadığınızı kontrol edin ve başka bir bağlantıdan, örneğin mobil internetten deneyin.
- Proxy yanıt veriyor ama IP değişmiyor. Muhtemelen proxy sağlayıcınızda IP bağlama etkin ve adresiniz beyaz listeye eklenmemiş. Kullanıcı panelinize girin ve referans IP'nizi ekleyin.
Adım 2: Sistem seviyesinde proxy yapılandırın
Bu aşamanın amacı: proxy'yi işletim sistemine öyle yazmak ki sistem ayarlarını okuyabilen tüm programlar onu alsın. Bu en geniş seviyedir: tek bir işlem çoğu tarayıcıyı, uygulama mağazalarını ve birçok aracı etkiler.
Windows 11 ve Windows 10
- Win tuşuna basın ya da Başlat düğmesine tıklayın ve "Ayarlar"ı açın (dişli simgesi). Daha hızlısı: Win ve I tuşlarına aynı anda basın.
- Sol menüden "Ağ ve İnternet"i seçin.
- Listeyi aşağı kaydırın ve "Proxy" öğesine tıklayın. İki bloklu bir sayfa açılır: "Proxy'yi otomatik ayarla" ve "Proxy'yi elle ayarla".
- Otomatik ayar bloğunda "Ayarları otomatik algıla" anahtarının kapalı ve "Kurulum betiği kullan" seçeneğinin de kapalı olduğundan emin olun. Bu, otomatik yapılandırmayı kapatarak manuel ayarlara engel olmasını önler.
- Manuel ayar bloğunda "Proxy kullan" satırını bulun ve sağındaki "Ayarla" düğmesine tıklayın. "Proxy sunucusunu düzenle" penceresi açılır.
- "Proxy kullan" anahtarını "Açık" konumuna getirin.
- "Proxy IP adresi" alanına sunucu adresini girin, örneğin 185.10.20.30. Yalnızca adresi girin, http:// ve port olmadan.
- "Bağlantı noktası" alanına port numarasını girin, örneğin 8080.
- Aşağıdaki büyük metin alanında proxy'nin kullanılmayacağı adresler listelenir. Varsayılan olarak yerel adresler zaten orada olabilir. Doğrudan açılması gereken siteleri noktalı virgülle ayırarak ekleyin, örneğin proxy sağlayıcınızın kullanıcı paneli adresi.
- "Yerel adresler için proxy sunucusu kullanma" kutusunu işaretleyin. Bu olmadan yazıcılar, router ve ev ağındaki diğer cihazlar açılamayabilir.
- "Kaydet"e basın. Pencere kapanır, değişiklikler anında uygulanır, yeniden başlatma gerekmez.
Dikkat: Standart Windows penceresinde kullanıcı adı ve parola alanı yoktur. Proxy'niz kimlik doğrulaması gerektiriyorsa, tarayıcı bir siteye ilk başvuruda kendisi bir açılır pencere ile kimlik bilgilerini ister. Bunları girin ve "Hatırla" kutusunu işaretleyin. Böyle bir istem için arayüzü olmayan bazı programlar ise 407 hatası alır. Onlar için Adım 4'teki uygulama seviyesinde yapılandırma gerekir.
Kavramlar bölümünde bahsettiğimiz önemli bir nüans var. Az önce yapılandırdığınız şeye WinINET ayarları denir ve bunları kullanıcı programları okur. Windows Update ve bazı arka plan görevleri dahil sistem servisleri ayrı bir WinHTTP kümesi kullanır. Bunları senkronize etmek için yönetici olarak PowerShell açın (Başlat'a sağ tıklayın, ardından "Terminal (Yönetici)") ve netsh winhttp import proxy source=ie komutunu çalıştırın. Yanıt olarak sistem geçerli proxy sunucusunu ve istisna listesini gösterir.
macOS
- Ekranın sol üst köşesindeki elma simgesine tıklayın ve "Sistem Ayarları"nı seçin.
- Yan menüden "Ağ"ı seçin.
- Etkin bağlantıya tıklayın, genellikle yeşil noktalı "Wi-Fi"dir. Ardından ağınızın adının yanındaki "Ayrıntılar" düğmesine basın.
- Açılan pencerede sol listedeki "Proxy'ler" sekmesini seçin.
- Anahtarlarla birlikte protokollerin listesini göreceksiniz: "Web proxy'si (HTTP)", "Güvenli web proxy'si (HTTPS)", "SOCKS proxy'si" ve diğerleri.
- "Web proxy'si (HTTP)" anahtarını açın. Sağda "Sunucu" ve "Bağlantı noktası" alanları belirir. Adresi ve portu girin.
- Proxy kimlik doğrulamalıysa "Proxy sunucusu parola gerektiriyor" kutusunu işaretleyin ve "Kullanıcı adı" ile "Parola" alanlarını doldurun. Bu, macOS'un Windows'a göre rahat farklarından biridir: kimlik bilgilerini doğrudan burada kaydedebilirsiniz.
- Aynı işlemleri "Güvenli web proxy'si (HTTPS)" için de tekrarlayın. Bu olmadan şifreli siteler, ki 2026'da neredeyse tüm siteler öyledir, doğrudan gider.
- Eğer SOCKS5'iniz varsa, önceki iki adım yerine "SOCKS proxy'si" anahtarını açın ve verilerini girin.
- "Bu ana makineler ve etki alanları için proxy ayarlarını atla" alanına gerekirse virgülle ayırarak istisnalar ekleyin.
- "Tamam"a basın, ardından değişikliklerin uygulandığından emin olun: bağlantı göstergesi yeşil kalmalıdır.
İpucu: macOS'ta proxy ayarları belirli bir ağ arayüzüne bağlıdır. Wi-Fi'den kabloya veya başka bir ağa geçerseniz proxy'yi yeniden açmanız gerekir. Kolaylık için "Konumlar" menüsünden ayrı bir ağ yapılandırması oluşturun: böylece proxy'li ve proxy'siz profiller arasında iki tıklamayla geçiş yapabilirsiniz.
GNOME'lu Ubuntu örneğinde Linux
- Uygulama menüsünden veya sağ üst köşedeki göstergelere tıklayıp dişliyi seçerek "Ayarlar"ı açın.
- Sol menüden "Ağ"ı seçin.
- "Ağ proxy'si" öğesini bulun ve yanındaki dişliye tıklayın.
- Açılan pencerede "Elle" modunu seçin.
- "HTTP proxy'si", "HTTPS proxy'si" ve gerekirse "Socks ana makinesi" alanlarını doldurun. Her alanın ayrı bir port alanı vardır.
- "Ana makineleri yoksay" alanında localhost ve 127.0.0.0/8 bırakın, gerekirse kendi eklemelerinizi yapın.
- Pencereyi kapatın, ayarlar anında uygulanır.
Bu ayarları Firefox "Sistem proxy ayarlarını kullan" modunda, Chromium tarayıcıları ve bazı GNOME uygulamaları okur. Ancak curl, wget, apt ve git gibi komut satırı araçları bunları görmez. Onlar için Linux'ta Adım 4'te konuşacağımız ortam değişkenleri kullanılır. Bu, doğru yapılandırılmış sistem seviyesinin bile her şeyi kapsamadığının klasik bir örneğidir.
Android
- "Ayarlar"ı, ardından üreticiye bağlı olarak "Ağ ve İnternet" veya "Bağlantılar"ı açın.
- "Wi-Fi"yi seçin ve bağlı olduğunuz ağı bulun. Yanındaki dişliye tıklayın veya ağ adını basılı tutup "Ağı değiştir"i seçin.
- "Gelişmiş seçenekler"i genişletin.
- "Proxy" öğesinde "Elle"yi seçin.
- "Proxy ana makinesi" ve "Proxy bağlantı noktası"nı girin. "Proxy'yi şunun için atla" alanını boş bırakabilirsiniz.
- "Kaydet"e basın.
Dikkat: Android'de sistem proxy'si yalnızca Wi-Fi için ve yalnızca standart ağ kütüphanelerini kullanan uygulamalar için çalışır. Mobil internet için arayüzde proxy ayarı yoktur. Çoğu mesajlaşma uygulaması ve oyun dahil birçok uygulama bu parametreyi tamamen yok sayar. Belirli bir uygulamanın proxy üzerinden çalışmasını istiyorsanız, ayarı uygulamanın kendisinde arayın.
iOS ve iPadOS
- "Ayarlar"ı, ardından "Wi-Fi"yi açın.
- Etkin ağın yanındaki i harfli simgeye tıklayın.
- Aşağı kaydırıp "HTTP proxy'si" bölümüne gelin ve "Proxy'yi yapılandır"a basın.
- "Elle"yi seçin, "Sunucu" ve "Bağlantı noktası"nı girin.
- Kimlik doğrulama gerekiyorsa "Kimlik doğrulama" anahtarını açın ve kullanıcı adı ile parolayı girin.
- Sağ üst köşedeki "Kaydet"e basın.
Doğrulama: Herhangi bir sistemde yapılandırdıktan sonra Chrome, Edge veya Safari'yi açın, IP kontrol sitesine gidin ve gösterilenin Adım 1'deki referans değil, proxy adresi olduğundan emin olun. Sonra tarayıcıyı kapatın, yeniden açın ve tekrar test edin: ayar korunmuş olmalı. Windows'ta kullanıcı adı ve parola isteyen bir pencere çıktıysa verileri girin ve hatırlama kutusunu işaretleyin.
Bu adımda olası sorunlar
- Proxy anahtarı gri ve hareket etmiyor. Ayarlar kuruluş ilkesiyle kilitlenmiş. Yöneticinize başvurun veya proxy'yi tarayıcı ve uygulama seviyesinde yapılandırın.
- Hiçbir site açılmıyor. Muhtemelen adres veya portta hata var. Ayarlara dönün ve her karakteri kontrol edin. Hızlı geri dönüş için proxy anahtarını kapatmanız yeterli.
- Windows'ta parola isteme penceresi tekrar tekrar çıkıyor. Kimlik bilgileri Kimlik Bilgileri Yöneticisi ayarları nedeniyle kaydedilmiyor. Denetim Masası'ndaki "Kimlik Bilgileri Yöneticisi" bölümünü, "Windows Kimlik Bilgileri" sekmesini açın ve proxy adresi için elle bir kayıt ekleyin.
Adım 3: Tarayıcı seviyesinde proxy yapılandırın
Bu aşamanın amacı: proxy üzerinden yalnızca tarayıcıyı yönlendirmeyi, sistemin geri kalanını doğrudan bağlantıda bırakmayı ve tarayıcı ayarının sisteminkini nasıl geçersiz kıldığını somut olarak görmeyi öğrenmek.
Firefox: bağımsız ayarlar
Firefox, popüler tarayıcılar arasında tam anlamıyla kendi proxy yapılandırma mekanizmasına sahip olan tek tarayıcıdır. Öncelikleri anlamak için ideal bir araçtır.
- Firefox'u açın ve menü düğmesine (sağ üst köşedeki üç yatay çizgi) tıklayın. "Ayarlar"ı seçin.
- "Genel" sekmesinde kalın ve sayfayı en alta, "Ağ Ayarları" bölümüne kaydırın. "Ayarlar" düğmesine basın.
- "Bağlantı Ayarları" penceresi birkaç seçenekle açılır: "Proxy yok", "Bu ağ için proxy ayarlarını otomatik algıla", "Sistem proxy ayarlarını kullan", "Manuel proxy yapılandırması" ve "Otomatik proxy yapılandırma URL'si".
- Varsayılan olarak "Sistem proxy ayarlarını kullan" seçeneğinin seçili olduğuna dikkat edin. Tam da bu modda Firefox Adım 2'de yazdıklarınızı okur. Başka bir şey seçtiğiniz anda sistem seviyesiyle bağlantı kopar.
- "Manuel proxy yapılandırması"nı seçin.
- "HTTP proxy'si" alanına adresi, sağındaki "Bağlantı noktası" alanına portu girin.
- "Bu proxy'yi HTTPS için de kullan" kutusunu işaretleyin. HTTPS proxy alanı otomatik doldurulur.
- SOCKS5'iniz varsa HTTP alanlarını boş bırakın, "SOCKS ana makinesi" alanına adres ve portu girin. Aşağıdaki "SOCKS v5" düğmesini seçin.
- "SOCKS v5 kullanırken DNS sorgularını proxy üzerinden gönder" kutusunu işaretleyin. Bu önemlidir: bu olmadan site adları internet sağlayıcınız üzerinden çözülür ve etkinliğinizle ilgili bazı veriler proxy'yi atlar.
- "Şunun için proxy kullanma" alanına gerekirse virgülle ayrılmış istisnaları yazın.
- "Tamam"a basın.
- Yeni bir sekme açın ve herhangi bir siteye gidin. Proxy kimlik doğrulamalıysa Firefox kullanıcı adı ve parola isteyen bir pencere gösterir. Bunları girin ve "Hatırlamak için parola yöneticisini kullan" kutusunu işaretleyin.
İpucu: Firefox farklı proxy ayarlarına sahip birden fazla profil tutmanıza izin verir. Adres çubuğuna about:profiles yazın, yeni bir profil oluşturun ve içinde başka bir proxy yapılandırın. Böylece ek yazılım kurmadan tek bilgisayarda iki bağımsız tarayıcı elde edersiniz.
Chrome, Edge ve diğer Chromium tarayıcıları
Burada işler farklı. Chrome ayarlarını açın, ayar aramasına "proxy" yazın ve tek bir öğe göreceksiniz: "Bilgisayarınızın proxy ayarlarını aç". Ona tıklamak Adım 2'deki Windows veya macOS penceresini açar. Kendi ayarları yoktur.
Yine de yalnızca Chrome'u ayrı bir proxy üzerinden yönlendirmenin iki yolu vardır.
Yöntem 1: başlatma parametresi
- Tüm Chrome pencerelerini tamamen kapatın. Bildirim alanında tarayıcının arka planda çalışmadığını kontrol edin.
- Masaüstünde veya Başlat menüsünde Chrome kısayolunu bulun. Sağ tıklayın ve "Özellikler"i seçin. Kısayol Başlat menüsündeyse önce "Daha fazla", ardından "Dosya konumunu aç"a tıklayın ve orada özellikleri açın.
- "Kısayol" sekmesinde "Hedef" alanını bulun. İçinde çalıştırılabilir dosyanın yolu tırnak içinde bulunur.
- İmleci satırın en sonuna, kapanış tırnağından sonra yerleştirin, bir boşluk ekleyin ve şunu yazın:
--proxy-server="http://185.10.20.30:8080". SOCKS5 için:--proxy-server="socks5://185.10.20.30:1080". - "Tamam"a basın. Sistem yönetici izni isterse onaylayın.
- Chrome'u tam da bu kısayoldan başlatın.
Başlatma parametresinde kullanıcı adı ve parola belirtilemez, tarayıcı ilk bağlantıda onları sorar. Şuna dikkat edin: başlatma parametresi sistem ayarlarını geçersiz kılar. Windows'ta başka bir proxy yazılı olsa ya da proxy kapalı olsa bile bu Chrome örneği belirttiğiniz sunucu üzerinden gider. Bu, tarayıcıyı terminalden başlatırsanız macOS'ta da çalışır: open -a "Google Chrome" --args --proxy-server="http://185.10.20.30:8080".
Yöntem 2: proxy yönetim uzantısı
- Tarayıcınızın uzantı mağazasını açın ve proxy yönetimi için bir uzantı bulun. Çok sayıda kurulumu ve güncel güncellemeleri olanları seçin.
- Uzantıyı yükleyin ve araç çubuğundaki simgesine tıklayın.
- Yeni bir proxy profili oluşturun: türü (HTTP veya SOCKS5), adresi, portu, kullanıcı adını ve parolayı girin.
- Profili kaydedin ve listeden seçerek etkinleştirin.
- Uzantı simgesi genellikle rengini değiştirerek proxy'nin etkin olduğunu gösterir.
Uzantı, tarayıcının özel bir programlama arayüzünü kullanır ve bu arayüzün önceliği sistem ayarlarından daha yüksektir. Uzantı etkinken Chrome Windows parametrelerini yok sayar. Uzantıda "Sistem proxy'si" veya "Doğrudan bağlantı" modunu seçerseniz öncelik sisteme döner ya da tamamen kapanır.
Dikkat: Uzantılar tarayıcının tüm trafiğine erişebilir. Yalnızca güvenilir, açık kaynaklı veya tanıdık geliştiricilerden olanları yükleyin. Başka bir yerde de kullandığınız proxy parolalarını şüpheli bir uzantıya girmeyin.
Doğrulama: Adım 2'deki sistem proxy'sini kapatın. Manuel ayarlı Firefox'u ve başlatma parametresiz Chrome'u açın. İkisinde de IP kontrol sitesine gidin. Firefox proxy adresini, Chrome ise referans adresinizi göstermelidir. Şimdi sistem proxy'sini tekrar açın: Chrome sistem proxy'sini gösterir, Firefox ise kendi proxy'sini kullanmaya devam eder. Tarayıcı seviyesinin sistem seviyesini nasıl geçersiz kıldığını kendi gözlerinizle görmüş oldunuz.
Bu adımda olası sorunlar
- Firefox'ta siteler açılıyor ama IP değişmiyor. "Sistem ayarlarını kullan" değil, tam olarak "Manuel proxy yapılandırması"nın seçili olduğunu kontrol edin. Ayrıca "Bu proxy'yi HTTPS için de kullan" kutusunun işaretli olduğundan emin olun.
- Chrome başlatma parametresini yok sayıyor. Tarayıcı, kısayola tıklamanızdan önce arka planda başlatılmış ve yeni örnek zaten çalışan sürece katılmış. Chrome'u Görev Yöneticisi'nden tamamen kapatın ve yeniden başlatın.
- Uzantı proxy'nin etkin olduğunu gösteriyor ama siteler açılmıyor. Uzantı ayarlarındaki protokol türünü kontrol edin. "ERR_TUNNEL_CONNECTION_FAILED" hatası sıklıkla SOCKS5 yerine HTTP ya da tersini belirttiğiniz anlamına gelir.
Adım 4: Uygulama seviyesinde proxy yapılandırın
Bu aşamanın amacı: belirli bir programı proxy'ye bağlamak ve bazı uygulamaların sistem ayarlarını neden görmediğini, ayrıca onları proxy üzerinden çalışmaya nasıl zorlayacağınızı anlamak.
Örnek 1: grafik ayarlı mesajlaşma uygulaması
Kendi proxy bölümü olan tipik bir uygulama örneği olarak Telegram Desktop'ı ele alalım. Benzer bir arayüzü birçok başka programda bulacaksınız.
- Telegram Desktop'ı açın ve sol üst köşedeki menü düğmesine (üç çizgi) tıklayın. "Ayarlar"ı seçin.
- "Gelişmiş ayarlar"a gidin.
- "Bağlantı türü" öğesini bulun. Varsayılan olarak "Standart" yazar. Ona tıklayın.
- Üç seçenekli bir pencere açılır: "Proxy yok", "Sistem proxy ayarlarını kullan" ve "Özel proxy kullan". Bu, tam da bahsettiğimiz üç öncelik seviyesidir.
- "Özel proxy kullan"ı seçin ve "Proxy ekle"ye basın.
- SOCKS5 türünü seçin (mesajlaşma uygulamaları neredeyse her zaman bunun üzerinden çalışır). Adresi, portu, kullanıcı adını ve parolayı girin.
- "Kaydet"e basın. Listede proxy'niz milisaniye cinsinden gecikme göstergesiyle görünür. Yeşil renk bağlantının kurulduğu anlamına gelir.
Şimdi bir deney yapın. İşletim sistemi ayarlarındaki sistem proxy'sini kapatın. Mesajlaşma uygulaması kendi proxy'si üzerinden çalışmaya devam eder, çünkü uygulama ayarı en yüksek önceliğe sahiptir. Sonra uygulamada "Proxy yok"a geçin ve sistem proxy'sini açın: program sistemini tamamen yok sayarak doğrudan gider. Ve yalnızca "Sistem ayarlarını kullan" seçeneği onu seviye 1'e bağlar.
Örnek 2: komut satırı araçları ve ortam değişkenleri
İşte burada "uygulama neden sistem proxy'sini yok sayar" sorusunun en sık ortaya çıktığı bölge başlar. curl, wget, git, pip, npm ve yüzlerce başka program Windows veya macOS ayarlarını okumaz. Onlar ortam değişkenlerine bakar: işletim sisteminin çalıştırılan programa ilettiği özel metin değerleri.
Standart değişken adları: şifrelenmemiş istekler için HTTP_PROXY, şifreli olanlar için HTTPS_PROXY ve istisna listesi için NO_PROXY. Birçok program bu aynı adları küçük harfle de kabul eder, hatta bazıları yalnızca küçük harfi anlar. Bu yüzden her iki biçimi de tanımlamak daha güvenlidir.
Windows, tek bir PowerShell penceresi için geçici olarak
- PowerShell'i açın.
$env:HTTP_PROXY = "http://user123:Pa55word@185.10.20.30:8080"komutunu yazın ve Enter'a basın.$env:HTTPS_PROXY = "http://user123:Pa55word@185.10.20.30:8080"komutunu yazın. Dikkat edin: HTTPS değişkeni için bile proxy adresi http:// ile başlar, çünkü bu siteyle değil proxy'nin kendisiyle konuşma protokolüdür.$env:NO_PROXY = "localhost,127.0.0.1"komutunu yazın.- Test edin: -x anahtarı olmadan
curl https://api.ipify.org. Artık curl proxy'yi değişkenden alacak ve proxy sunucusunun adresini gösterecek.
Bu değişkenler pencere kapatıldığında kaybolur. Kalıcı yapmak için [Environment]::SetEnvironmentVariable("HTTPS_PROXY", "http://user123:Pa55word@185.10.20.30:8080", "User") komutunu ve HTTP_PROXY için aynısını çalıştırın. Yeni terminal pencereleri ve yeni başlatılan programlar bunları görür. Zaten açık olan programları yeniden başlatmanız gerekir.
macOS ve Linux
- Terminali açın.
- Geçerli oturum için şunları çalıştırın:
export HTTP_PROXY=http://user123:Pa55word@185.10.20.30:8080, ardındanexport HTTPS_PROXY=$HTTP_PROXY, sonraexport http_proxy=$HTTP_PROXYveexport https_proxy=$HTTP_PROXY. - Kalıcı yapmak için aynı satırları kabuk yapılandırma dosyanızın sonuna ekleyin. macOS'ta bu genellikle ev klasöründeki .zshrc dosyasıdır, Linux'ta .bashrc.
nano ~/.zshrckomutuyla açın, satırları yapıştırın, kaydetmek için Ctrl ve O'ya, çıkmak için Ctrl ve X'e basın. - Değişiklikleri
source ~/.zshrckomutuyla uygulayın veya yeni bir terminal penceresi açın.
İpucu: Bilgisayarı birden fazla kişi kullanıyorsa parolayı yapılandırma dosyasında saklamak güvenli değildir. Alternatif: proxy sağlayıcınızla parolasız IP eşlemesi konusunda anlaşın ya da kimlik doğrulamayı kendisi ekleyen ve programlara 127.0.0.1 adresini parolasız sunan yerel bir proxy istemcisi kullanın.
Örnek 3: kendi yapılandırma dosyası olan uygulamalar
Bazı araçlar ne sistemi ne ortam değişkenlerini okur, ayarı kendi dosyasında bekler. Örneğin Git, bunu genel yapılandırmasında saklar: git config --global http.proxy http://user123:Pa55word@185.10.20.30:8080 komutunu çalıştırın. npm paket yöneticisi npm config set proxy http://185.10.20.30:8080 ve https-proxy için de aynı komutla yapılandırılır. pip istemcisi ortam değişkenlerini okur ama çağrı sırasında --proxy anahtarını da kabul eder. Bu tür her program için "neden proxy'mi görmüyor" sorusunun yanıtını belgelerinde proxy kelimesinde arayın.
Uygulama yine de neden doğrudan gidebilir
Uygulama seviyesinde yapılandırdıktan sonra bile sürprizler olabilir. Yönetici olarak çalıştırılan bir uygulama başka bir kullanıcının ortamında çalışır ve kullanıcı değişkenlerinizi görmez. Docker konteynerindeki bir programın kendi izole ortamı vardır ve değişkenlerin konteynerin içine açıkça iletilmesi gerekir. Bazı uygulamalar değişkenleri yalnızca başlangıçta okur ve yeniden başlatılana kadar değişiklikleri fark etmez. Oyunlar ve sesli iletişimle ilgili bazı programlar ise HTTP proxy'nin hiç geçirmediği UDP protokolünü kullanır; SOCKS5 ise bunu yalnızca uygulamada açık destek varsa geçirir.
Doğrulama: Değişkenler ayarlıyken terminalde curl https://api.ipify.org komutunu çalıştırın ve proxy adresinin gösterildiğinden emin olun. Ardından yeni bir terminal penceresi açın: değişkenler kalıcı olarak tanımlıysa sonuç tekrarlanır. Mesajlaşma uygulamasında proxy'nin yanındaki gecikme göstergesine bakın: yeşil olmalıdır.
Adım 5: Öncelikleri pratikte test edin
Bu aşamanın amacı: kimin kimi geçersiz kıldığını anlamayı kontrollü deneylerle pekiştirmek. Bundan sonra bir sorunun hangi seviyede ortaya çıktığını bir dakikada belirleyebileceksiniz.
Deney için iki farklı proxy adresi ya da en azından bir proxy ve doğrudan bağlantı gerekir. Yalnızca bir proxy'niz varsa ikinci seçenek Adım 1'deki referans IP'niz olacaktır.
- Başlangıç durumu. Sistem proxy'sini kapatın. Firefox'ta "Sistem proxy ayarlarını kullan"ı seçin. Chrome'daki başlatma parametresini kaldırın ve uzantıyı devre dışı bırakın. Ortam değişkenlerini PowerShell'de
Remove-Item Env:HTTPS_PROXY, macOS ve Linux'taunset HTTPS_PROXYkomutuyla temizleyin. Mesajlaşma uygulamasında "Sistem ayarlarını kullan"ı seçin. Üç yerde de IP'yi kontrol edin: her yerde referans adres olmalı. - Yalnızca sistemi açın. Sistem proxy'sini açın. Tekrar kontrol edin. Chrome, Firefox ve mesajlaşma uygulaması proxy adresini gösterir. Windows ve macOS'ta değişkensiz curl referans adresi gösterir: sistem ayarlarını okumaz. Bu sonucu kaydedin, anlamak için kilit önemdedir.
- Tarayıcıyla geçersiz kılın. Sistemi kapatmadan Firefox'u başka bir proxy'yle manuel yapılandırmaya ya da "Proxy yok"a geçirin. Firefox farklı bir sonuç gösterir, Chrome sistem proxy'sinde kalır. Tarayıcı seviyesi sistem seviyesini yalnızca bir tarayıcı için geçersiz kıldı.
- Uygulamayla geçersiz kılın. Mesajlaşma uygulamasında "Proxy yok"u seçin. Gösterge değişir, etkin sistem proxy'sine rağmen bağlantı doğrudan gider. Ardından "Özel proxy"i seçin: uygulama yine sistemden bağımsız olarak belirtilen sunucuya gider.
- Değişkenleri test edin. HTTPS_PROXY değişkenini ikinci bir proxy'ye ayarlayın. Curl ikinci proxy'yi gösterir. Chrome ve Firefox ona tepki vermez: Windows ve macOS'ta tarayıcılar ortam değişkenlerini okumaz. Linux'ta ise Chromium, bu değişkenlerle terminalden başlatılırsa onları dikkate alabilir, bu da kuralların platforma bağlı olduğunu bir kez daha gösterir.
- Her şeyi eski haline getirin. Ayarları çalışmanız için gerekli olan biçime getirin, geri kalanı kapatın ki sonradan kafanız karışmasın.
İpucu: Notlarınızda basit bir tablo tutun: satırlar programlar, sütunlar yapılandırma seviyeleri. Hangi seviyeyi programın okuduğunu işaretleyin. Bir hafta içinde bilgisayarınızın kişisel haritasına sahip olacaksınız ve herhangi bir proxy sorunu bir dakikada çözülecek.
Doğrulama: Adım 2'de curl'ün neden referans adresi gösterdiğini ve Adım 5'te tarayıcıların değişkene neden tepki vermediğini ipucu olmadan açıklayabiliyorsunuz. Evetse, öncelikleri kavradınız.
Adım 6: Kontrolü geri alın ve geri dönüşü yapılandırın
Bu aşamanın amacı: istediğiniz an sistemi başlangıç durumuna döndürebileceğinizden emin olmak ve nihai yapılandırmayı kayda geçirmek.
Tüm seviyelerde proxy'yi tamamen nasıl kapatırsınız
- Windows sistemi: Ayarlar, Ağ ve İnternet, Proxy'yi açın, Ayarla'ya basın ve anahtarı Kapalı konumuna getirin. Ardından yönetici olarak PowerShell'de
netsh winhttp reset proxykomutunu çalıştırın. - macOS sistemi: ağ ayarlarında Proxy'ler sekmesindeki tüm anahtarları kapatın.
- Linux sistemi: ağ proxy ayarlarında "Kapalı"yı seçin.
- Firefox: bağlantı ayarlarında "Proxy yok" veya "Sistem ayarlarını kullan"ı seçin.
- Chrome: kısayoldan --proxy-server parametresini kaldırın, uzantıda doğrudan bağlantıyı seçin veya uzantıyı silin.
- Ortam değişkenleri: Windows'ta
[Environment]::SetEnvironmentVariable("HTTPS_PROXY", $null, "User")ve HTTP_PROXY için aynısını çalıştırın. macOS ve Linux'ta kabuk yapılandırma dosyasından export satırlarını silin. - Git ve npm:
git config --global --unset http.proxyvenpm config delete proxykomutlarını çalıştırın. - Uygulamalar: proxy yapılandırdığınız her birinde "Proxy yok" veya "Sistem ayarları"nı seçin.
Dikkat: Her şeyi kapattıktan sonra siteler hâlâ proxy üzerinden açılıyorsa router ayarlarını kontrol edin. Bazı modeller proxy'yi ağ seviyesinde tanımlamanıza izin verir ve o zaman tüm cihazlara uygulanır. Bu aslında sistem seviyesinin de altında bulunan sıfırıncı seviyedir.
Doğrulama: Tamamen kapattıktan sonra üç kontrol noktası da, tarayıcılar, terminal ve mesajlaşma uygulaması, Adım 1'deki referans IP adresini gösterir.
Sonucu doğrulama: başarılı yapılandırma kontrol listesi
Listeyi gözden geçirin ve her maddeyi işaretleyin. Bir şey uyuşmuyorsa ilgili adıma dönün.
- Proxy'nizin adresini, portunu, protokol türünü ve kimlik bilgilerini biliyorsunuz ve bunları curl ile -x anahtarı üzerinden test ettiniz.
- Proxy'siz referans IP adresinizi biliyorsunuz.
- Sistem proxy'si açılıp kapanıyor ve Chromium tarayıcıları bu değişikliğe tepki veriyor.
- Gerekliyse Windows'ta WinINET ve WinHTTP ayarlarını netsh komutuyla senkronize ettiniz.
- Firefox sistem ayarlarından bağımsız olarak kendi proxy'si üzerinden çalışıyor ya da açıkça sisteminkilere geçirildi.
- Chrome'u başlatma parametresi veya uzantıyla ayrı bir proxy üzerinden yönlendirmeyi biliyorsunuz.
- Ortam değişkenleri tanımlı ve curl ek anahtar olmadan proxy adresini gösteriyor.
- En az bir uygulama kendi proxy'sine ayarlı ve sistem proxy'si kapalıyken onun üzerinden çalışıyor.
- Adım 5'teki deneyi yaptınız ve her maddesinin sonucunu anlıyorsunuz.
- Her ayarı nasıl geri alacağınızı biliyorsunuz.
Baştan sona nasıl test edilir
- IP kontrol sitesini aynı anda Chrome ve Firefox'ta açın.
- Terminalde
curl https://api.ipify.orgkomutunu çalıştırın. - Mesajlaşma uygulamasındaki proxy göstergesine bakın.
- Tüm sonuçları mevcut seviye yapılandırmanıza göre beklediklerinizle karşılaştırın. Gerçeklik dört noktada da beklentilerle örtüşüyorsa yapılandırma doğru yapılmıştır.
Ek bir başarı göstergesi: sayfaların yüklenme hızı. Kaliteli bir proxy üzerinden normal gecikme 50 ila 300 milisaniye ekler. Sayfalar 10 saniyede açılıyorsa sorun ya aşırı yüklü proxy sunucusunda ya da yanlış protokol türündedir; bu durumda tarayıcı hata vermeden önce bağlantı kurmaya uzun süre çalışır.
Tipik hatalar ve çözümleri
Sistemde proxy açık ama site gerçek IP'mi gösteriyor
Nedeni: Manuel ayarlı Firefox'ta ya da "Proxy yok" modunda test ediyorsunuz veya Chrome'da doğrudan bağlantılı bir uzantı etkin. Tarayıcı seviyesi sistem seviyesini geçersiz kılıyor. Çözümü: Firefox'ta "Sistem proxy ayarlarını kullan"ı, Chrome uzantısında sistem proxy modunu seçin.
407 Proxy Authentication Required hatası
Nedeni: proxy kullanıcı adı ve parola gerektiriyor ama uygulama onları iletmedi. Bu genellikle Windows'ta kimlik bilgisi alanı olmayan sistem proxy'sinde ve parola sormayan programlarda olur. Çözümü: kimlik bilgilerini http://kullanıcı:parola@adres:port biçiminde ortam değişkenlerine yazın, Windows Kimlik Bilgileri Yöneticisi'ne bir kayıt ekleyin ya da sağlayıcınızdan IP adresiyle kimlik doğrulamayı etkinleştirmesini isteyin.
Siteler hiç açılmıyor, ERR_PROXY_CONNECTION_FAILED hatası
Nedeni: yanlış adres veya port ya da proxy sunucusu kapalı. Çözümü: Adım 1'deki curl -x ile proxy'yi test edin. Orada da hata varsa sorun sunucu tarafında veya erişim verilerinde. İnternet erişimini geri kazanmak için geçici olarak proxy'yi kapatın ve sağlayıcınızla iletişime geçin.
ERR_TUNNEL_CONNECTION_FAILED hatası veya boş yanıt
Nedeni: protokol türü karıştırılmış. SOCKS5 portunu HTTP alanına girdiniz ya da tersini yaptınız. Çözümü: sağlayıcınızın kullanıcı panelinde hangi portun hangi protokole karşılık geldiğini doğrulayın ve alanı düzeltin.
Komut satırı aracı sistem proxy'sini yok sayıyor
Nedeni: bu normal davranıştır. curl, wget, git, pip ve benzeri programlar Windows ve macOS ayarlarını okumaz. Çözümü: Adım 4'teki HTTP_PROXY ve HTTPS_PROXY ortam değişkenlerini tanımlayın ya da programın kendi anahtarlarını ve yapılandırma dosyalarını kullanın.
Ortam değişkenleri tanımlı ama program onları görmüyor
Nedeni: program değişkenleri tanımlamadan önce başlatılmıştı, ya başka bir kullanıcı adına çalışıyor ya da yalnızca küçük harfli adları okuyor. Çözümü: programı yeniden başlatın, değişkenleri hem büyük hem küçük harfle tanımlayın ve yönetici haklarıyla çalışan programlar için kullanıcı değişkenleri yerine sistem değişkenlerini tanımlayın.
Proxy yapılandırmasından sonra Windows güncellemeleri indirilemez oldu
Nedeni: servisler WinHTTP kullanıyor ama siz yalnızca WinINET'i yapılandırdınız. Servis ya proxy'yi görmez ve kapalı ağa takılır ya da kimlik doğrulamalı bir proxy görür ve onu geçemez. Çözümü: senkronizasyon için netsh winhttp import proxy source=ie veya servislerin doğrudan gitmesi için netsh winhttp reset proxy komutunu çalıştırın.
Her yerde kapattığım halde mesajlaşma uygulaması proxy üzerinden çalışıyor
Nedeni: mesajlaşma uygulamasının kendisinde özel proxy seçili ve bu en yüksek önceliktir. Çözümü: uygulamadaki bağlantı ayarlarını açın ve "Proxy yok" veya "Sistem ayarları"nı seçin.
Yerel cihazlar ve kurumsal siteler açılmaz oldu
Nedeni: yerel ağa yönelik istekler, onun hakkında hiçbir şey bilmeyen harici bir proxy'ye gidiyor. Çözümü: yerel adresleri ve iç alan adlarını her seviyede istisna listesine ekleyin: sistemde, Firefox'ta ve NO_PROXY değişkeninde.
Ek olanaklar ve ileri düzey ayarlar
Tek giriş noktası olarak yerel proxy istemcisi
Parolalı birden fazla proxy'niz ve onlarca programınız varsa, her birini ayrı ayrı yönetmek yorucudur. Çözüm: bilgisayara 127.0.0.1 adresini bir portta dinleyen ve trafiği kimlik doğrulamalı gerçek proxy'ye ileten yerel bir proxy istemcisi kurmak. O zaman tüm programlara parolasız tek bir 127.0.0.1 adresi verirsiniz ve harici proxy değişimini tek yerden yaparsınız. Bu özellikle kullanıcı adı ve parolayı iletemeyen programlar için kullanışlıdır.
Farklı görevler için farklı proxy'ler
Öncelikleri bilerek bir şema kurabilirsiniz: sistem doğrudan çalışır, uzantılı iş tarayıcısı bir proxy üzerinden gider, ayrı bir Firefox profili başka bir proxy üzerinden, terminaldeki derleme betikleri ise ortam değişkenleri aracılığıyla üçüncü bir proxy üzerinden. Her seviye kendi hayatını yaşar ve diğerlerine engel olmaz. Bu, birden fazla iş hesabıyla çalışmayı düzenlemenin veya hizmetlerin bölgesel sürümlerini test etmenin meşru ve yaygın bir yoludur.
Mobil proxy'ler ve rotasyon
IP adresi bir programa veya istek üzerine değişen mobil proxy'ler kullanıyorsanız şunu unutmayın: rotasyon sunucu tarafında gerçekleşir, seviye ayarlarınız değişmez. Ancak bazı uygulamalar bağlantıyı önbelleğe alır ve yeniden bağlanana kadar eski adres üzerinden çalışmaya devam eder. Rotasyondan sonra test etmek için uygulamayı yeniden başlatın ya da gizli modda yeni bir sekme açın.
DNS sızıntılarını kontrol edin
SOCKS5 kullanırken site adlarının proxy üzerinden çözüldüğünden emin olun. Firefox'ta bunun için ayrı bir kutu var, curl'de socks5 yerine socks5h kullanın, ortam değişkenlerinde de socks5h:// yazın. Bir DNS sızıntı test hizmeti bulun ve gösterilen ad sunucularının ev sağlayıcınızın değil, proxy bölgesinin bölgesine ait olduğundan emin olun.
Geçişi otomatikleştirme
Windows'ta iki .ps1 dosyası oluşturabilirsiniz: biri HKEY_CURRENT_USER\Software\Microsoft\Windows\CurrentVersion\Internet Settings kayıt defteri bölümündeki ProxyEnable ve ProxyServer parametrelerini değiştirerek sistem proxy'sini açar, diğeri kapatır. Kısayolları masaüstüne koyun ve tek tıklamayla geçiş yapın. macOS'ta aynı görevi networksetup komutu -setwebproxy ve -setwebproxystate anahtarlarıyla çözer.
SSS: üç seviyede proxy yapılandırmasıyla ilgili sık sorulan sorular
Proxy'yi üç seviyede aynı anda yapılandırmam gerekiyor mu?
Hayır. Görevinize göre seviyeyi seçin. Tüm bilgisayar proxy üzerinden — sistem seviyesi. Yalnızca web'de gezinme — tarayıcı. Tek bir belirli program — uygulama. Hepsini birden yapılandırmak yalnızca Adım 5'teki deney için gerekir.
Chrome'da neden kendi proxy ayarları yok da Firefox'ta var?
Bu, geliştiricilerin mimari kararıdır. Chromium işletim sisteminin ağ yığınına güvenir ve ayarlarını kopyalamaz. Firefox tarihsel olarak kendi ağ yığınını kullanır ve bağımsız bir arayüz sunar. İki yaklaşımın da hakkı var, yalnızca bunları hesaba katmak gerekiyor.
Belirli bir programın sistem proxy'sini okuyup okumadığını nasıl anlarım?
En güvenilir yol: sistem proxy'sini açın, diğer tüm seviyeleri kapatın ve programın gördüğü adresin değişip değişmediğini kontrol edin. Programda dahili IP kontrolü yoksa belgelerinde proxy kelimesine bakın ya da geliştiricilere sorun. Genel kural: standart çerçevelerle yazılmış grafik arayüzlü programlar genellikle sistemi okur, konsol araçları neredeyse hiç okumaz.
Windows sistem ayarlarında kullanıcı adı ve parola belirtilebilir mi?
Standart pencerede bunun için alan yoktur. Tarayıcı ilk başvuruda kendisi onları ister. Böyle bir sorgusu olmayan programlar için adres içinde kimlik bilgilerini taşıyan ortam değişkenlerini, Windows Kimlik Bilgileri Yöneticisi'ni ya da sağlayıcı tarafında IP adresiyle kimlik doğrulamayı kullanın.
Proxy yapılandırmasından sonra yazıcı veya router çalışmayı bıraktıysa ne yapmalıyım?
Yerel adresleri istisnalara ekleyin. Windows'ta "Yerel adresler için proxy sunucusu kullanma" kutusunu işaretleyin, macOS ve Linux'ta atlama listesine 192.168.0.0/16 aralığını ekleyin, NO_PROXY değişkenine localhost, 127.0.0.1 ve router adresini yazın.
Telefonda proxy tarayıcıda çalışıyor ama uygulamalarda çalışmıyor. Neden?
Android ve iOS'te sistem proxy'si yalnızca Wi-Fi'ye ve yalnızca standart ağ kütüphanelerini kullanan uygulamalara uygulanır. Birçok mobil uygulama kendi kütüphanelerini veya doğrudan bağlantıları kullanır ve bu parametreyi yok sayar. Proxy ayarını uygulamanın kendisinde arayın.
DNS isteklerinin de proxy üzerinden gittiğini nasıl kontrol ederim?
Uzak ad çözümlemeli SOCKS5 kullanın: Firefox'ta ilgili kutuyu işaretleyin, curl ve ortam değişkenlerinde socks5h:// yazın. Ardından bir DNS sızıntı kontrol hizmeti açın ve ad sunucularının proxy bölgesine uygun olduğundan emin olun.
Ortam değişkenleri tanımlı ama Chrome onları görmüyor. Bu bir hata mı?
Hayır, Windows ve macOS'ta Chrome HTTP_PROXY değişkenlerini okumaz. Sistem ayarlarını, başlatma parametresini veya uzantıyı kullanır. Linux'ta Chromium, bu değişkenlerin tanımlı olduğu bir ortamdan başlatılırsa onları dikkate alabilir.
Aynı tarayıcının farklı sekmeleri için farklı proxy'ler yapılandırılabilir mi?
Dahili araçlarla olmaz: tarayıcıdaki proxy tüm süreç için geçerlidir. Farklı tarayıcı profilleri kullanın ya da farklı siteleri farklı proxy'ler üzerinden yönlendiren alan adı kurallı bir uzantı kullanın. Bu zaten bu kılavuzun kapsamı dışında kalan otomatik yapılandırma konusuna daha yakındır.
Bir şey bozulursa her şeyi hızlıca nasıl geri alırım?
Ayarlarda sistem proxy'sini kapatın, Firefox'ta "Proxy yok"u seçin, uzantıları devre dışı bırakın, ortam değişkenlerini silin ve uygulamalarda "Proxy yok"u seçin. Adım 6'daki sıralama tüm seviyeleri kapsar. Ardından IP'yi kontrol edin: referans adres geri gelmelidir.
Sonuç
Toparlayalım. Proxy sunucusunun çalışır durumda olduğunu komut satırıyla doğruladınız ve referans IP adresini kaydettiniz. Windows, macOS, Linux, Android ve iOS'ta işletim sistemi seviyesinde proxy yapılandırdınız ve Windows'ta iki bağımsız ayar kümesi olduğunu öğrendiniz. Chrome'un neden tamamen sisteme bağımlı olduğunu, Firefox'un ise kendi hayatını yaşadığını anladınız ve Chromium tarayıcıyı başlatma parametresi veya uzantıyla ayrı bir proxy üzerinden yönlendirmeyi öğrendiniz. Mesajlaşma uygulamasında ve komut satırı araçlarında ortam değişkenleri aracılığıyla proxy yapılandırdınız ve konsol programlarının sistem seviyesini neden yok saydığını gördünüz. En önemlisi, öncelik kuralını somut olarak gösteren deneyi yaptınız: uygulama ayarı tarayıcıyı, tarayıcı sistemi geçersiz kılar, sistem ise yalnızca onu dinlemeyi kabul edenler için çalışır.
Artık "proxy açık ama IP değişmiyor" gibi her durum sizin için bir bilmece değil, iki dakikalık bir görev: geçersiz kılan ayarın hangi seviyede olduğunu kontrol etmek.
Bundan sonra ne yapmalı? Programlarınızın ve onların okuduğu seviyelerin bir haritasını çıkarın. Görevlerinize uygun çalışan bir şema kurun: belki uzantılı tek bir tarayıcı profili yeterli olacak, belki de tek giriş noktası olarak yerel bir proxy istemcisi gerekecek. Dönen mobil proxy'lerle çalışıyorsanız, uygulamalarınızın adres değişimine nasıl tepki verdiğini kontrol edin.
Nereye ilerlemeli? Mantıklı sonraki adım PAC dosyaları üzerinden otomatik yapılandırmayı öğrenmek: bu, tek bir tarayıcının farklı siteler için kurallara göre farklı proxy'ler kullanmasını sağlar. HTTP ve SOCKS5 protokollerinin farklarını daha derinlemesine anlamak, şifreli trafiğin proxy üzerinden tünellemesinin nasıl çalıştığını kavramak ve paketlerin gerçekte nereye gittiğini görmek için ağ tanılama araçlarında ustalaşmak da yerinde olur. Ama temel, yani üç seviyeyi ve önceliklerini anlama, artık sizde var. Yapılandırmada kolay gelsin!